Ε Ρ Ω Τ Η Σ Η
Του Γεωργίου Χατζηβαλάση, Δημοτικού Συμβούλου
Προς : Τον Δήμαρχο Θερμαϊκού
Θέμα : Διάβρωση ακτών του Δήμου Θερμαϊκού
Κύριε Δήμαρχε,
Ολοένα και μεγαλύτερες διαστάσεις λαμβάνει το πρόβλημα της διάβρωσης των ανατολικών ακτών του Δήμου μας. Τελευταίο επεισόδιο του φαινομένου αυτού είναι η καταστροφή στην παραλία της Περαίας, λίγα μέτρα πιο μέσα από την ακτογραμμή, ενός κτίσματος στο οποίο υπάρχουν οι ηλεκτρικοί πίνακες ενός αντλιοστασίου του κεντρικού αγωγού του Οργανισμού Αποχετεύσεως Θεσσαλονίκης. Όπως γνωρίζετε, ειδικοί επιστήμονες προειδοποιούσαν εδώ και χρόνια για τις καταστροφικές διαστάσεις της διάβρωσης, προτείνοντας μάλιστα και συγκεκριμένα μέτρα που πρέπει να ληφθούν.
Οι αιτίες της διάβρωσης
Το φαινόμενο της διάβρωσης των ακτών παρατηρείται και στις παραλίες της Επανομής και της Νέας Μηχανιώνας, όμως εκεί που εμφανίζεται πιο έντονα, είναι στην παραλιακή ζώνη, μήκους 6.5 χιλιόμετρων του παλαιού Δήμου Θερμαϊκού, από την Περαία μέχρι την Αγία Τριάδα. Πέρα από την αύξηση της στάθμης της θάλασσας, λόγω της κλιματικής αλλαγής και του φαινομένου του θερμοκηπίου, τέσσερις είναι οι κύριες αιτίες της έντονης διάβρωσης που παρατηρείται στο μέτωπο αυτό, με σημαντικότερη την επέκταση κατά 1.000 μέτρα εντός του Θερμαϊκού του διαδρόμου προσαπογειώσεων 10/28 του αεροδρομίου «Μακεδονία».
Όπως είχαν καταγγείλει ήδη οι οικολόγοι, πολύ πριν την έναρξη των εργασιών επέκτασης, προκλήθηκαν αναταράξεις στο οικοσύστημα του κόλπου, με συνέπεια η περιοχή να πληρώνει αυτό το πολύ βαρύ περιβαλλοντικό τίμημα, δεδομένου ότι με τον επιλεγέντα τρόπο κατασκευής του υπερδιαδρόμου, άλλαξαν οι κινήσεις των θαλάσσιων ρευμάτων του Θερμαϊκού, με συνέπεια να υπάρξουν μεταβολές στο θαλάσσιο οικοσύστημα, που δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς μέχρι σήμερα και να περιορίζονται οι αμμουδιές που άλλοτε χαρακτήριζαν την περιοχή.
Οι αρχικές ενστάσεις αφορούσαν κυρίως περιβαλλοντικές επιπτώσεις, λόγω της δραστικής τροποποίησης της παράκτιας δυναμικής, που θα άλλαζε τις ισορροπίες κίνησης και απόθεσης άμμου, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν έντονες διαβρώσεις στις ακτές (Καλαμαριά, Περαία, Νέοι Επιβάτες, Αγία Τριάδα) και έντονες προσαμμώσεις ένθεν και εκείθεν της επέκτασης. Το 2005, όλα αυτά ακούγονταν μακρινά, όμως σήμερα (15 χρόνια αργότερα) τα ζούμε στην καθημερινότητά μας.
Όπως έχει αναφέρει σε ρεπορτάζ της η “Εφημερίδα των Συντακτών” στις 22 Απριλίου 2019, οι ελάχιστες δεσμεύσεις που έθετε η περιβαλλοντική μελέτη, όπως η χρήση πετασμάτων ιλύος (διαχωριστικά από λάσπη) δεν υλοποιήθηκαν. Ο υγρότοπος, εντός του οποίου κατασκευάστηκε αρχικά το αεροδρόμιο, υποβαθμίστηκε περισσότερο, ενώ στο «αλιευτικό καταφύγιο» των Ν. Επιβατών σημειώνονται με αμείωτους ρυθμούς σοβαρά προβλήματα από τις προσαμμώσεις.
Άλλες αιτίες που συντελούν στο φαινόμενο της διάβρωσης, είναι η κατασκευή κάθετης προβλήτας στην σκάλα των Νέων Επιβατών και η κατασκευή κρηπιδότοιχου στα βράχια της Αγίας Τριάδας την περίοδο 1996-98, χωρίς προηγουμένη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Η κατασκευή του κρηπιδότοιχου, όπως επισήμανε σε έρευνα που διενήργησε ο Γεωλόγος Δημήτρης Κοκκόρης, είχε ως αποτέλεσμα να μειωθεί το ενεργό τμήμα της παραλίας, να αλλάξουν οι κυματικές συνθήκες της περιοχής και να έχουμε φαινόμενα ανάκλασης και διάθλασης των κυματισμών, με αντίστοιχες επιπτώσεις.
Για το ίδιο θέμα η δημοτική παράταξη “Συμπολιτεία Θερμαϊκού” είχε διοργανώσει στις 11 Μαΐου 2014 μια ενδιαφέρουσα επιστημονική ημερίδα στους Νέους Επιβάτες, προτείνοντας τη δημιουργία επιτροπής για τη διερεύνηση του θέματος. Μάλιστα, είχε προτείνει τη συμμετοχή στην επιτροπή του καταγόμενου από τη Νέα Μηχανιώνα διακεκριμένου καθηγητή Γεωλογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Κώστα Αλμπανάκη, ο οποίος είχε προσφερθεί να βοηθήσει αφιλοκερδώς στην αντιμετώπιση του προβλήματος.
Ο καθηγητής Κώστας Αλμπανάκης, επικεφαλής επιστημονικής ομάδας αποτελούμενης από τους Μ. Στύλλα, Κ. Βουβαλίδη και Γ. Συρίδη, σε μελέτη που είχε εκπονηθεί από το έτος 2004, έκρουαν το κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι η ακτή σε ορισμένα σημεία του Δήμου μας υποχωρεί κατά 10 εκατοστά τον χρόνο, κατά μέσο όρο, με αποτέλεσμα να παρατηρούνται στην περιοχή τα πιο έντονα φαινόμενα διάβρωσης στην Ελλάδα. Επίσης σημειώνονταν στη μελέτη, ότι μπορεί η διάβρωση να είναι μια διαδικασία που συντελείται από τα αρχαία χρόνια στις ακτές του Θερμαϊκού, επιταχύνεται όμως τα τελευταία χρόνια λόγω των εντονότερων ανθρωπογενών παρεμβάσεων, με συνέπεια την ταχύτερη διάβρωση και την “εξαφάνιση”, σιγά – σιγά της παραλίας σε διάφορες περιοχές του Δήμου Θερμαϊκού.
Κλείνοντας την ημερίδα οι εισηγητές Γιάννης Κρεστενίτης – καθηγητής του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών του ΑΠΘ – και ο τότε ευρωβουλευτής, Κρίτων Αρσένη, είχαν τονίσει ότι το έργο ανάσχεσης της διάβρωσης θα μπορούσε να ενταχθεί στο Ευρωπαϊκό πρόγραμμα “COASTANCE – Κοινή Περιφερειακή Στρατηγική Δράση για την αντιμετώπιση της παράκτιας διάβρωσης και της επίδρασης των Κλιματικών Αλλαγών”, που χρηματοδοτείται από τη δράση MED.
Τα ατέλειωτα “ΘΑ” της Περιφέρειας
Η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, στην ευθύνη της οποίας υπάγεται η αντιμετώπιση του φαινομένου, αδιαφορεί εξοργιστικά και περιορίζεται σε συνεχή “θα”, ενώ μία μελέτη που εκπονήθηκε προ διετίας από καθηγητή του ΑΠΘ, με χρηματοδότηση από το Δήμο Θερμαϊκού, περιορίστηκε δυστυχώς μόνο στο θέμα της προσάμμωσης στη Σκάλα των Νέων Επιβατών.
Στα χαρτιά, παραμένουν και οι βαρύγδουπες εξαγγελίες της Μητροπολιτικής Επιτροπής Θεσσαλονίκης, η οποία από τον Απρίλιο ακόμη του 2018 έχει ανακοινώσει παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της διάβρωσης, με την ολοκλήρωση των μελετών τριών –μικρής κλίμακας- έργων. Με ιδιαίτερη ικανοποίηση είδαμε την ένταξη των προτεινόμενων έργων στην πρότασή σας για το Ειδικό Χωρικό Σχέδιο (ΕΧΣ) για την ανάπτυξη της περιοχής. Όμως, αν δεν ασκήσουμε πίεση προς κάθε κατεύθυνση, για την άμεση αναγκαιότητα της κατασκευής των έργων ανάσχεσης της διάβρωσης, κάθε συζήτηση για την ανάπτυξη της τουριστικής ακτής του Θερμαϊκού θα είναι ουτοπική, γιατί σε λίγα χρόνια δεν θα υπάρχει ακτή προς ανάπτυξη.
Σύμφωνα με τις μελέτες, θα πρέπει να γίνουν παρεμβάσεις στην ακτή της Αγίας Τριάδας, στην ακτή των Νέων Επιβατών, αλλά και στην ακτή που βρίσκεται νοτιοδυτικά του αερολιμένα Θεσσαλονίκης, στην περιοχή του “ΚΑΠΠΑ-2000”. Για την αντιμετώπιση της κατάστασης αυτής, πρόκειται να γίνουν τοποθετήσεις αμμώδους υλικού, σε μήκος 1.200 μέτρων στην ακτή της Αγίας Τριάδας, 1.300 μέτρων στην ακτή των Νέων Επιβατών και 260 μέτρων στην περιοχή “ΚΑΠΠΑ”. Επιπλέον, στην ακτή των Νέων Επιβατών, θα κατασκευαστούν ένας πρόβολος, δυτικά του υφιστάμενου λιμανιού και τρεις κυματοθραύστες, προκειμένου να προστατεύονται οι ακτές και να μειώνεται η διαβρωτική δράση των κυματισμών. Με την ίδια λογική θα κατασκευαστεί και ένας ύφαλος κυματοθραύστης, μήκους 210 μέτρων, στην περιοχή “ΚΑΠΠΑ”.
Γνωρίζουμε ότι τα έργα αυτά δεν μπορούν να υλοποιηθούν από τον Δήμο μας. Είναι ευθύνη της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Αν και πέρασε, όμως, ενάμισης χρόνος από την εξαγγελία του, το έργο εξακολουθεί να παραμένει στα χαρτιά, χωρίς την παραμικρή ένδειξη σύντομης υλοποίησής του, δεδομένου ότι δεν συμπεριλαμβάνεται στο Τεχνικό Πρόγραμμα της Περιφέρειας για το 2020.
Πρόσθετοι κίνδυνοι από την Κλιματική Αλλαγή
Το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής και των ραγδαίων επιπτώσεων που φέρνει έχει σταματήσει πλέον να είναι μία μακρινή συνθήκη, που δεν μας αφορά. Τα προβλήματα που θα φέρει αποτυπώνονται σε μελέτες, οι οποίες καταρρίπτουν προηγούμενα στοιχεία, τα οποία ήταν έτσι και αλλιώς δυσοίωνα.
Η έρευνα της Climate Central αποκαλύπτει τις περιοχές του πλανήτη που υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο να βρεθούν κάτω από την στάθμη της θάλασσας μέχρι το 2050. Σύμφωνα με τα στοιχεία που προκύπτουν από την μελέτη τις επόμενες τρεις δεκαετίες ενδέχεται να επηρεαστούν περιοχές που ζουν πάνω από 300 εκατομμύρια άνθρωποι, ενώ τεράστιο πρόβλημα αναμένεται να έχει η Ελλάδα και η Αίγυπτος.
Μεταξύ των 7 ελληνικών περιοχών που θα πληγούν είναι και ο νομός Θεσσαλονίκης, με εντονότερα φαινόμενα στις δυτικές περιοχές (Δέλτα Αξιού, Χαλάστρα, Καλοχώρι) αλλά και την ακτή της Περαίας μεταξύ του διαδρόμου προσαπογείωσης και την Σχολή Τουριστικών Επαγγελμάτων (πρώην ΞΕΝΙΑ), οι οποίες θα παρουσιάσουν σοβαρό πρόβλημα, βυθιζόμενες κάτω από την θάλασσα σε αρκετή απόσταση από την ακτή.
ΕΡΩΤΑΤΑΙ Ο ΔΗΜΑΡΧΟΣ:
Μετά από όλα τα παραπάνω,
Σε ποιες ενέργειες σκοπεύετε να προβείτε για την ανάδειξη του θέματος και την αντιμετώπιση των επιπτώσεων του;
Θα αναλάβετε δράσεις για την υλοποίηση των έργων ανάσχεσης της διάβρωσης των ακτών του Δήμου μας και αν ναι, ποιες;
Ο Ερωτών Δημοτικός Σύμβουλος
Γιώργος Χατζηβαλάσης
